ರೈತರಿಗೆ ಬಂತು ಬಿಗ್ ರಿಲೀಫ್! ಜಮೀನಿನ ಕಾಲುದಾರಿ, ಬಂಡಿದಾರಿ ಮುಚ್ಚಿದ್ದಾರಾ? ತಕ್ಷಣ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿ ಸಾಕು!
ಬೆಂಗಳೂರು: ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಮೀನಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ಜೊತೆ ಜಗಳ, ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ನಡೆಯುವುದು ಇಂದು ನಿನ್ನೆಯ ಮಾತಲ್ಲ. ಎಷ್ಟೋ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಹೊಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಪಕ್ಕದ ಜಮೀನಿನವರು ‘ಕಾಲುದಾರಿ’ ಅಥವಾ ‘ಬಂಡಿದಾರಿ’ಯನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನೇ ಕೈಬಿಟ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ, ಇನ್ಮುಂದೆ ನೀವು ಚಿಂತಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ! ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ ಇದೀಗ ರೈತರ ಬೆನ್ನಿಗೆ ನಿಂತಿದ್ದು, ದಾರಿ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶವೊಂದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದೆ.
ಸಾಗರ್ ಅಪ್ಡೇಟ್ಸ್ (Sagar Updates) ಓದುಗರಿಗಾಗಿ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಈ ಮಹತ್ವದ ಕಾನೂನುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ದಾರಿ ಮುಚ್ಚುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ!
ರೈತರ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ, ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಅಥವಾ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಓಡಾಟಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ನಕ್ಷೆಯ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ (Village Map) ಉಲ್ಲೇಖವಿರುವ ಯಾವುದೇ ದಾರಿಯನ್ನು ಯಾರೇ ಆಗಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಜಾಗವೆಂದು ಮುಚ್ಚುವಂತಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ಈ ರೀತಿ ದರ್ಪ ತೋರಿದರೆ, ನೀವು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು. ದೂರು ಬಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಪೊಲೀಸ್ ಬಲದೊಂದಿಗೆ ತೆರವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅವಕಾಶವಿದೆ!
ದಾರಿ ಅತಿಕ್ರಮಣವಾದರೆ ರೈತರು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? (Step-by-Step Guide)
ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಮ್ಮ ಜಮೀನಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಪಕ್ಕದ ಜಮೀನಿನವರು ಮುಚ್ಚಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಜೊತೆ ಜಗಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಬದಲು ಕಾನೂನಿನ ಮೊರೆ ಹೋಗುವುದು ಜಾಣತನ. ನೀವು ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದು ಇಷ್ಟೇ:
- ಗ್ರಾಮದ ನಕ್ಷೆ (Village Map) ಪಡೆಯಿರಿ: ಮೊದಲಿಗೆ, ನಿಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಹಳೆಯ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ ನಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ನಾಡಕಚೇರಿಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಜಮೀನಿಗೆ ಹೋಗುವ ಕಾಲುದಾರಿ ಅಥವಾ ಬಂಡಿದಾರಿ ಇದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
- ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡಿ: ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಇರುವುದು ಖಚಿತವಾದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಜಮೀನಿನ ಪಹಣಿ (RTC) ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ತಾಲೂಕಿನ ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ (Tahsildar) ಅವರಿಗೆ ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೂರು ನೀಡಿ.
- ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ: ನಿಮ್ಮ ದೂರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಅಥವಾ ಅವರು ಸೂಚಿಸಿದ ಕಂದಾಯ ನಿರೀಕ್ಷಕರು (RI) ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು (VA) ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.
- ಅತಿಕ್ರಮಣ ತೆರವು: ಅತಿಕ್ರಮಣವಾಗಿರುವುದು ಸಾಬೀತಾದರೆ, ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಅವರು ಪೊಲೀಸ್ ಭದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ಮುಚ್ಚಿರುವ ದಾರಿಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ರೈತರಿಗೆ ಓಡಾಡಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
ರೈತರ ದಾರಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಬಲ ಕಾನೂನುಗಳು ಯಾವುವು?
ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ ರೈತರ ಪರವಾಗಿದ್ದು, ಜಮೀನಿನ ದಾರಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಬಲವಾದ ನಿಯಮಗಳಿವೆ:
- ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂ ಕಂದಾಯ ನಿಯಮಗಳು 1966 (ನಿಯಮ 59): ಈ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ದಾರಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅನುಭೋಗದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ದಾರಿ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಯಾರೂ ತಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಜಮೀನಿನ ಮಾಲೀಕರು ಒಪ್ಪುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೋಂದಣಿ (Registration) ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
- ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಅಸೆಸ್ಮೆಂಟ್ ಆಕ್ಟ್ 1882 (Indian Easements Act): ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಜಮೀನಿನ ಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನು (Right of Easement) ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ನೆರೆಹೊರೆಯವರು ದ್ವೇಷದಿಂದಲೋ, ಸ್ವಾರ್ಥದಿಂದಲೋ ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ.
- ದಂಡ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ 1973 (CrPC ಕಲಂ 147): ಜಮೀನಿನ ದಾರಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಹಕ್ಕಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಗಲಾಟೆಯಾಗಿ ಶಾಂತಿ ಭಂಗ ಉಂಟಾದಾಗ, ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ವಿವಾದವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಹಾಗೂ ದಾರಿಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ (Executive Magistrate) ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ.
ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಖಡಕ್ ಆದೇಶ
ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ದಾರಿಗಳಿದ್ದರೂ ಹಲವೆಡೆ ಪ್ರಭಾವಿಗಳು, ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಮ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ಗಳಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದರೂ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ರೈತರಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದವು.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯು, 2023ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20ರಂದು ವಿಶೇಷ ಆದೇಶವೊಂದನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ರೈತರ ದಾರಿಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ತಾಲೂಕು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಖಡಕ್ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ. ರೈತರ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.
ನೆನಪಿರಲಿ: ಒಂದು ವೇಳೆ ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಅವರು ನಿಮ್ಮ ದೂರಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಿದರೆ, ನೀವು ನೇರವಾಗಿ ಉಪವಿಭಾಗಾಧಿಕಾರಿ (AC – Assistant Commissioner) ಅಥವಾ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ (DC – Deputy Commissioner) ಗಮನಕ್ಕೆ ಈ ಮೇಲಿನ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಳಕಳಿ (Public Interest)
ಜಮೀನಿನ ದಾರಿ ವಿವಾದದಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ರೈತರು ಬೇಸತ್ತು ಕೃಷಿಯನ್ನೇ ಬಿಡುವಂತಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ರೈತನ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಇಡೀ ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಸಮಸ್ಯೆ. ನಿಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ, ನಿಮ್ಮ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಿಕರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದ್ದರೆ, ಭಯಪಡದೆ ಕಾನೂನಿನ ಮೊರೆ ಹೋಗಿ, ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಿ.
ಈ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತರಿಗೂ ತಲುಪಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಊರಿನ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ಗಳಿಗೂ, ಫೇಸ್ಬುಕ್ನಲ್ಲೂ ಶೇರ್ ಮಾಡಿ ರೈತರಿಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQs)
1. ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ನಕ್ಷೆ (Village Map) ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ?
ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ ಅಥವಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ನಿಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಅಧಿಕೃತ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ತಾಲೂಕಿನ ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ (ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗ) ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊಠಡಿಯಿಂದ ನಿಗದಿತ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಆನ್ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಲವೊಂದು ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ.
2. ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಅವರು ನಮ್ಮ ದೂರಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸದಿದ್ದರೆ ಮುಂದೇನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಒಂದು ವೇಳೆ ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಅವರು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ವಿಳಂಬ ಮಾಡಿದರೆ, ನೀವು ಆಯಾ ಉಪವಿಭಾಗಾಧಿಕಾರಿ (AC) ಅಥವಾ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ (DC) ಕಚೇರಿಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿಯೂ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.
3. ದಾರಿ ಕೇವಲ ನನ್ನ ಜಮೀನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾರಿ ಎನ್ನಬಹುದೇ?
ಗ್ರಾಮದ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ‘ಕಾಲುದಾರಿ’ ಅಥವಾ ‘ಬಂಡಿದಾರಿ’ ಎಂದು ನಮೂದಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಯ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ಬಳಕೆಯ ದಾರಿಯೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಪಕ್ಕದ ಜಮೀನಿನವರು ಮುಚ್ಚುವ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ.
4. ದೂರು ನೀಡಲು ವಕೀಲರ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ?
ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡಲು ವಕೀಲರ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ನೀವೇ ಖುದ್ದಾಗಿ ಬಿಳಿ ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಬರೆದು, ಪಹಣಿ ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿ ನೀಡಬಹುದು.
ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಿಖರವಾದ ಹಾಗೂ ವೇಗದ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ವೆಬ್ಸೈಟ್ [Sagarupdates.in] ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿರಿ. ಲೇಖನ ಇಷ್ಟವಾದರೆ ತಪ್ಪದೆ ಶೇರ್ ಮಾಡಿ!
(Follow me for more updates – Sagar Updates)
